Khoản 1 Điều 86 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 xác định phạt vi phạm trên cơ sở thỏa thuận trong hợp đồng. Luật giao các bên lựa chọn hành vi bị phạt, tỷ lệ hoặc cách tính mà không ấn định mức phạt tối thiểu.
Đối với công trình thuộc dự án đầu tư công, PPP, khoản 3 Điều 86 giới hạn mức phạt tối đa bằng 12% giá trị phần hợp đồng bị vi phạm. Các bên được thỏa thuận mức thấp hơn giới hạn này. Khoản tiền thực tế phải căn cứ điều khoản phạt có hiệu lực; mức trần chỉ xác định giới hạn của quyền thỏa thuận. Điểm c khoản 1 Điều 17 Luật Xây dựng còn yêu cầu dự án sử dụng chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước hoặc vốn ngân sách nhà nước khác ngoài phạm vi pháp luật đầu tư công thực hiện quy định dành cho dự án đầu tư công tại Luật này. Vì vậy, giới hạn tại khoản 3 Điều 86 cũng áp dụng cho công trình thuộc nhóm dự án này.
Khi yêu cầu phạt, bên có quyền phải chứng minh nghĩa vụ bị vi phạm, giá trị phần vi phạm, thời gian hoặc mức độ vi phạm và điều khoản áp dụng. Hồ sơ tính phạt nên trình bày rõ từng yếu tố để bên nhận yêu cầu kiểm tra được số tiền.
Quyền yêu cầu thêm tiền bồi thường phải được xác định cùng điều khoản phạt. Đối với công trình tại dự án đầu tư công, PPP và nhóm dự án thuộc điểm c khoản 1 Điều 17 nêu trên, khoản 3 Điều 86 quy định trách nhiệm bồi thường theo thỏa thuận ngoài khoản phạt. Khi áp dụng khoản 3 Điều 418 Bộ luật Dân sự, nếu các bên chỉ thỏa thuận phạt mà không thỏa thuận vừa phạt vừa bồi thường thì bên vi phạm chỉ chịu phạt. Vì vậy, bên yêu cầu phải ghi rõ trường hợp pháp luật áp dụng và thỏa thuận cho phép cộng thêm bồi thường, đồng thời tách cách tính để tránh gộp những khoản có điều kiện phát sinh khác nhau.
Các quy định trên áp dụng cho hợp đồng thuộc chế độ Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 và Nghị định số 210/2026/NĐ-CP. Theo khoản 7 Điều 95 của Luật, hợp đồng ký trước ngày 01/7/2026 tiếp tục thực hiện theo Luật Xây dựng số 50/2014/QH13; trường hợp xảy ra bất khả kháng hoặc hoàn cảnh thay đổi cơ bản thì được áp dụng Luật năm 2025. Điều 33 của Nghị định giữ chế độ cũ đối với hợp đồng đầu tư công, PPP đang thực hiện, trừ ngoại lệ nêu trên; với dự án khác, các bên có thể thỏa thuận áp dụng Nghị định phù hợp pháp luật, còn khi không đạt thỏa thuận thì áp dụng pháp luật tại thời điểm giao kết.
Căn cứ pháp luật
Khoản 1, 3 Điều 86 Luật Xây dựng 135/2025/QH15; Điều 418 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13.
Khoản 7 Điều 95 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15; Điều 33 Nghị định số 210/2026/NĐ-CP về chuyển tiếp.
Căn cứ phạm vi dự án. Điểm c khoản 1 Điều 17 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15.