Hỏi đáp về Luật Xây dựng 2025 số 135/2025/QH15

Chủ đầu tư phải thực hiện thủ tục nào khi điều chỉnh thiết kế công trình được miễn giấy phép?

Minh họa hồ sơ hợp đồng, bản vẽ kiến trúc, bút và mô hình công trình trên bàn làm việc.

Chủ đầu tư thực hiện thẩm định, phê duyệt việc điều chỉnh thiết kế xây dựng triển khai sau khi dự án được phê duyệt theo Điều 31 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 và Điều 43 Nghị định số 217/2026/NĐ-CP, đối với thiết kế trước đó đã được chủ đầu tư thẩm định, phê duyệt. Chủ đầu tư phải trình cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh khi việc điều chỉnh thuộc một trong bốn trường hợp tại khoản 2 Điều 40 Nghị định số 217/2026/NĐ-CP. Công trình miễn giấy phép theo điểm g, điểm h khoản 2 Điều 43 của Luật phải có giấy phép xây dựng khi thiết kế điều chỉnh đưa công trình ra ngoài điều kiện miễn và công trình không thuộc căn cứ miễn giấy phép khác.

Chủ đầu tư thực hiện thẩm định và phê duyệt thiết kế điều chỉnh

Theo Điều 31 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, chủ đầu tư quyết định việc điều chỉnh thiết kế xây dựng triển khai sau khi dự án được phê duyệt, và thiết kế điều chỉnh phải được thẩm định, phê duyệt theo Điều 29 của Luật. Điều 43 Nghị định số 217/2026/NĐ-CP quy định chi tiết: chủ đầu tư thực hiện thẩm định và phê duyệt thiết kế xây dựng điều chỉnh đối với thiết kế triển khai sau khi dự án được phê duyệt đã được chủ đầu tư thẩm định, phê duyệt; đối với các bước thiết kế còn lại, chủ đầu tư quyết định việc kiểm soát thiết kế theo hợp đồng xây dựng và pháp luật có liên quan (khoản 4); trường hợp công trình chưa triển khai thi công và việc điều chỉnh chưa dẫn đến điều chỉnh dự án, chủ đầu tư báo cáo người quyết định đầu tư xem xét, chấp thuận trước khi thực hiện (khoản 2); việc thẩm tra thiết kế điều chỉnh thực hiện theo khoản 4 Điều 41 của Nghị định (khoản 5).

Đối với công trình thuộc dự án đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi (miễn giấy phép theo điểm e khoản 2 Điều 43 của Luật), khoản 2 Điều 40 Nghị định số 217/2026/NĐ-CP quy định cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh trong bốn trường hợp:

Theo điểm a, cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh “Khi điều chỉnh quy hoạch làm thay đổi các chỉ tiêu, thông số quy hoạch trong phạm vi khu đất thực hiện dự án”.

Điểm b quy định việc thẩm định được thực hiện khi chủ đầu tư thay đổi mục tiêu, quy mô đầu tư xây dựng được xác định tại quyết định phê duyệt dự án, trừ trường hợp chuẩn xác lại số liệu tính toán hoặc cắt giảm hạng mục, công trình xây dựng độc lập đã được người quyết định đầu tư chấp thuận.

Theo điểm c, cơ quan chuyên môn về xây dựng thực hiện thẩm định khi thiết kế xây dựng tại Báo cáo nghiên cứu khả thi có thay đổi về một trong các nội dung: “giải pháp kiến trúc liên quan đến các phân khu chức năng sử dụng chính bên trong công trình; giải pháp kết cấu chính; sơ đồ nguyên lý của hệ thống kỹ thuật đối với dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật”.

Đối với dự án đầu tư công và dự án PPP, điểm d quy định cơ quan chuyên môn về xây dựng thực hiện thẩm định khi việc điều chỉnh làm tăng tổng mức đầu tư của dự án, trừ trường hợp tăng do thay đổi chi phí đền bù, hỗ trợ, tái định cư hoặc do chỉ số giá xây dựng quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 28 của Luật.

Sau khi Báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh được thẩm định và phê duyệt, công trình tiếp tục được miễn giấy phép xây dựng, vì điểm e khoản 2 Điều 43 của Luật áp dụng cho cả Báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh. Trường hợp việc điều chỉnh thiết kế xây dựng nằm ngoài bốn điểm nêu trên, chủ đầu tư thực hiện thẩm định, phê duyệt hoặc kiểm soát thiết kế điều chỉnh theo phạm vi quy định tại khoản 4 Điều 43 Nghị định số 217/2026/NĐ-CP.

Chủ đầu tư xử lý thế nào khi thiết kế điều chỉnh vượt điều kiện miễn giấy phép?

Khi xem xét thiết kế điều chỉnh, chủ đầu tư cần đối chiếu nội dung thay đổi với căn cứ miễn giấy phép đang áp dụng cho công trình. Đối với nhà ở riêng lẻ được miễn theo điểm g khoản 2 Điều 43, việc tăng quy mô lên từ 07 tầng trở lên hoặc tăng tổng diện tích sàn xây dựng lên từ 500 m2 trở lên làm cho công trình không còn đáp ứng ngưỡng của điểm g. Đối với sửa chữa, cải tạo được miễn theo điểm h, việc thay đổi mục đích, công năng sử dụng hoặc ảnh hưởng đến an toàn kết cấu chịu lực làm cho nội dung điều chỉnh không đáp ứng điều kiện của điểm h. Nếu công trình không thuộc căn cứ miễn giấy phép khác, chủ đầu tư phải có giấy phép xây dựng theo khoản 2 Điều 43 của Luật trước khi thi công phần điều chỉnh.

Khoản 1 Điều 54 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 tách hai trường hợp phá dỡ công trình xây dựng liên quan đến giấy phép. Điểm d áp dụng cho “công trình xây dựng không có giấy phép xây dựng đối với công trình theo quy định phải có giấy phép hoặc xây dựng sai với nội dung quy định trong giấy phép xây dựng”. Điểm đ áp dụng cho “công trình xây dựng sai với thiết kế xây dựng được phê duyệt đối với trường hợp được miễn giấy phép xây dựng”. Theo quan điểm của tác giả, nếu việc thi công theo thiết kế điều chỉnh chưa được thẩm định, phê duyệt làm cho công trình miễn giấy phép được xây dựng sai với thiết kế đã được phê duyệt thì thuộc trường hợp tại điểm đ; thi công phần điều chỉnh thuộc diện phải có giấy phép mà chưa có giấy phép xây dựng thuộc trường hợp tại điểm d. Việc xác định vi phạm và quyết định xử lý, phá dỡ phải căn cứ hồ sơ, tình trạng công trình cụ thể, bảo đảm đúng thẩm quyền và trách nhiệm quy định tại Điều 54 của Luật.

Căn cứ pháp luật

Bài viết phân tích các quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 28, Điều 29, Điều 31, điểm e, điểm g, điểm h khoản 2 Điều 43, điểm d, điểm đ khoản 1 và khoản 2 Điều 54 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15; khoản 2 Điều 40, khoản 4 Điều 41, Điều 43 Nghị định số 217/2026/NĐ-CP.

Bài viết về hợp đồng xây dựng giải thích thêm mối liên hệ giữa thủ tục xây dựng với việc giao kết và quản lý thực hiện hợp đồng.

Đối với công trình thuộc diện phải có giấy phép, nội dung liên quan được trình bày trong bài Hồ sơ điều chỉnh giấy phép xây dựng khi thay đổi thiết kế.