Hỏi đáp về Luật Xây dựng 2025 số 135/2025/QH15

Chủ đầu tư phải đáp ứng điều kiện khởi công nào khi dự án đã được thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi?

Minh họa hồ sơ hợp đồng, bản vẽ kiến trúc, bút và mô hình công trình trên bàn làm việc.

Công trình thuộc dự án đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi và đã được phê duyệt được miễn giấy phép xây dựng theo điểm e khoản 2 Điều 43 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15. Đối với công trình không thuộc các trường hợp quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 48 của Luật, chủ đầu tư vẫn phải đáp ứng bốn điều kiện còn lại tại khoản 1 Điều này trước khi khởi công: mặt bằng xây dựng, thiết kế bản vẽ thi công được phê duyệt, hợp đồng xây dựng với nhà thầu và thông báo khởi công xây dựng.

Chủ đầu tư phải hoàn thiện hồ sơ theo kết quả thẩm định

Theo điểm e khoản 2 Điều 43 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, công trình thuộc dự án đầu tư xây dựng đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi, Báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh và đã được phê duyệt theo quy định thì thuộc đối tượng được miễn giấy phép xây dựng. Về thủ tục tại bước thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi, điểm c và điểm d khoản 8 Điều 36 Nghị định số 217/2026/NĐ-CP quy định trường hợp hồ sơ trình thẩm định được kết luận “chỉ đủ điều kiện sau khi chỉnh sửa, hoàn thiện hồ sơ thiết kế xây dựng”. Khi đó, cơ quan chuẩn bị dự án (chủ đầu tư hoặc cơ quan, tổ chức được giao chuẩn bị dự án) chỉnh sửa, hoàn thiện hồ sơ và nộp văn bản đề nghị đóng dấu kèm hồ sơ thiết kế xây dựng đã hoàn thiện; cơ quan chuyên môn về xây dựng kiểm tra, đóng dấu xác nhận bản vẽ khi hồ sơ đáp ứng yêu cầu nêu tại thông báo kết quả thẩm định.

Về phòng cháy và chữa cháy, khoản 1 Điều 6 Nghị định số 105/2025/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung theo khoản 2 Điều 12 Nghị định số 347/2026/NĐ-CP, quy định: “Công trình thuộc đối tượng phải thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi tại cơ quan chuyên môn về xây dựng và thuộc Phụ lục III kèm theo Nghị định này phải được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy.” Việc thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy được tích hợp, lồng ghép với quá trình thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi và trả kết quả thẩm định.

Chủ đầu tư phải xác định điều kiện khởi công áp dụng cho từng công trình

Sau khi dự án được phê duyệt, chủ đầu tư phải xác định các điều kiện khởi công áp dụng cho công trình, bởi khoản 1 Điều 48 đặt ra nhóm điều kiện chung, còn khoản 2 và khoản 3 Điều này quy định các trường hợp áp dụng riêng. Đối với nhóm công trình áp dụng điều kiện chung, chủ đầu tư phải đáp ứng các điều kiện tại khoản 1 Điều 48 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 và Điều 12 Nghị định số 207/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý chất lượng, thi công xây dựng và bảo trì công trình xây dựng. Khoản 1 Điều 48 của Luật yêu cầu việc khởi công phải bảo đảm năm điều kiện sau đây:

“a) Có mặt bằng xây dựng để bàn giao toàn bộ hoặc từng phần;”

“b) Có giấy phép xây dựng theo quy định tại Điều 43 của Luật này;”

“c) Có thiết kế bản vẽ thi công của phần công trình, hạng mục công trình, công trình khởi công đã được phê duyệt;”

“d) Chủ đầu tư đã giao kết hợp đồng xây dựng với nhà thầu thực hiện các hoạt động xây dựng liên quan đến công trình được khởi công theo tiến độ thi công xây dựng;”

“đ) Chủ đầu tư đã gửi thông báo khởi công xây dựng bằng văn bản hoặc trực tuyến (trừ công trình nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân) đến cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng tại địa phương.”

Như vậy, đối với công trình được miễn giấy phép xây dựng theo điểm e khoản 2 Điều 43 và thuộc phạm vi áp dụng khoản 1 Điều 48, điều kiện tại điểm b khoản 1 Điều 48 được đáp ứng bằng chính căn cứ miễn giấy phép. Chủ đầu tư còn phải có mặt bằng xây dựng, có thiết kế bản vẽ thi công đã được chủ đầu tư thẩm định và phê duyệt theo Điều 29 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, đã giao kết hợp đồng xây dựng với nhà thầu và đã gửi thông báo khởi công xây dựng kèm theo hồ sơ quy định tại điểm b khoản 3 Điều 43 của Luật và Điều 12 Nghị định số 207/2026/NĐ-CP.

Khoản 2 Điều 48 quy định công trình khẩn cấp, cấp bách, công trình thuộc dự án đầu tư công đặc biệt và công trình cần khởi công sớm theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền do Thủ tướng Chính phủ quyết định chỉ cần đáp ứng điều kiện về mặt bằng tại điểm a khoản 1 Điều này. Theo khoản 3 Điều 48, nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân chỉ cần đáp ứng điều kiện về giấy phép tại điểm b khoản 1 Điều này và được xây dựng trên đất ở hợp pháp. Các trường hợp này được áp dụng điều kiện khởi công riêng, còn nghĩa vụ thông báo của công trình thuộc diện miễn giấy phép được xác định theo khoản 3 Điều 43. Theo quan điểm của tác giả, đối với nhóm công trình áp dụng đầy đủ khoản 1 Điều 48 đã phân tích ở trên, rủi ro lớn nhất là khởi công khi một trong bốn điều kiện còn lại chưa được đáp ứng. Khoản 3 Điều 15 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 xếp hành vi “Khởi công xây dựng công trình khi chưa đủ điều kiện khởi công theo quy định của Luật này” vào nhóm hành vi bị nghiêm cấm.

Căn cứ pháp luật

Các căn cứ pháp luật được phân tích trong bài gồm khoản 3 Điều 15, Điều 29, điểm e khoản 2 và điểm b khoản 3 Điều 43, các khoản 1, 2 và 3 Điều 48 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15; điểm c, điểm d khoản 8 Điều 36 Nghị định số 217/2026/NĐ-CP; khoản 1 Điều 6 Nghị định số 105/2025/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung tại khoản 2 Điều 12 Nghị định số 347/2026/NĐ-CP; Điều 12 Nghị định số 207/2026/NĐ-CP.