Điểm b khoản 5 Điều 86 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 quy định ưu tiên tổ chức trọng tài trong nước đối với tranh chấp hợp đồng thuộc dự án đầu tư công hoặc PPP. Các bên phải thể hiện việc lựa chọn trong một thỏa thuận trọng tài hợp lệ để xác lập thẩm quyền giải quyết.
Đối với dự án sử dụng chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước hoặc vốn ngân sách nhà nước khác ngoài phạm vi pháp luật đầu tư công, điểm c khoản 1 Điều 17 Luật Xây dựng yêu cầu thực hiện các quy định dành cho dự án đầu tư công tại Luật này. Vì vậy, yêu cầu ưu tiên trọng tài trong nước tại điểm b khoản 5 Điều 86 cũng áp dụng cho nhóm này. Đối với dự án đầu tư kinh doanh theo điểm d khoản 1 Điều 17, Điều 86 không đặt yêu cầu ưu tiên nêu trên; việc lựa chọn trọng tài nước ngoài vẫn phải đáp ứng pháp luật trọng tài, tố tụng và điều ước quốc tế áp dụng.
Khi soạn điều khoản, các bên nên ghi rõ tổ chức trọng tài hoặc hình thức trọng tài vụ việc, quy tắc tố tụng, địa điểm pháp lý của trọng tài, số lượng trọng tài viên và ngôn ngữ. Khoản 11 Điều 3 Luật Trọng tài thương mại số 54/2010/QH12 quy định: “Trọng tài nước ngoài là Trọng tài được thành lập theo quy định của pháp luật trọng tài nước ngoài do các bên thỏa thuận lựa chọn để tiến hành giải quyết tranh chấp ở ngoài lãnh thổ Việt Nam hoặc trong lãnh thổ Việt Nam.” Khoản 12 xác định phán quyết của trọng tài nước ngoài là phán quyết do trọng tài nước ngoài tuyên ở ngoài hoặc trong lãnh thổ Việt Nam để giải quyết tranh chấp do các bên thỏa thuận lựa chọn. Vì vậy, chữ “quốc tế” trong tên trung tâm hoặc việc tổ chức phiên họp ở nước ngoài đều không đủ để phân loại phán quyết.
Điều khoản lựa chọn trọng tài vì thế phải xác định đúng cơ chế thi hành dự kiến. Phán quyết của trọng tài nước ngoài muốn được thi hành tại Việt Nam phải được Tòa án Việt Nam công nhận và cho thi hành theo thủ tục tương ứng; phán quyết trọng tài trong nước được thi hành theo Luật Trọng tài thương mại và pháp luật thi hành án dân sự. Sự khác biệt này ảnh hưởng trực tiếp đến thủ tục, thời gian và hồ sơ mà bên thắng kiện phải thực hiện.
Các quy định của Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 và Nghị định số 210/2026/NĐ-CP nêu trong bài được trình bày cho hợp đồng thuộc chế độ pháp luật mới. Theo khoản 7 Điều 95 Luật Xây dựng, hợp đồng ký trước ngày 01/7/2026 tiếp tục thực hiện theo Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 và được áp dụng Luật năm 2025 khi xảy ra bất khả kháng hoặc hoàn cảnh thay đổi cơ bản; việc áp dụng Nghị định số 210 cho hợp đồng đang thực hiện còn tuân theo Điều 33 của Nghị định.
Căn cứ pháp luật
Điểm a, b khoản 5 Điều 86 Luật Xây dựng 135/2025/QH15; khoản 1 Điều 17 Nghị định 210/2026/NĐ-CP.
Khoản 11, khoản 12 Điều 3, Điều 5 và Điều 66 Luật Trọng tài thương mại số 54/2010/QH12; Điều 424 Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13.
Khoản 7 Điều 95 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 và Điều 33 Nghị định số 210/2026/NĐ-CP về chuyển tiếp.
Căn cứ phạm vi dự án. Điểm c, điểm d khoản 1 Điều 17 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15.