Khoản 5 Điều 86 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 cho phép giải quyết tranh chấp hợp đồng xây dựng bằng thương lượng, hòa giải, mô hình xử lý tranh chấp theo thông lệ quốc tế, trọng tài hoặc Tòa án. Điều 17 Nghị định số 210/2026/NĐ-CP hướng dẫn việc sử dụng ban xử lý tranh chấp trong quan hệ hợp đồng.
Để vận hành mô hình này, các bên phải thỏa thuận thời điểm thành lập, số lượng và tiêu chuẩn thành viên, thủ tục lựa chọn, thẩm quyền, giá trị ràng buộc của quyết định hoặc khuyến nghị, cùng thủ tục tiếp theo khi một bên phản đối. Thành viên ban phải độc lập, khách quan và tránh xung đột lợi ích.
Đối với dự án đầu tư công, PPP, việc áp dụng mô hình theo thông lệ quốc tế phải theo yêu cầu của điều ước quốc tế hoặc được người quyết định đầu tư cho phép và ghi nhận trong hợp đồng. Yêu cầu tại điểm b khoản 5 Điều 86 còn áp dụng cho dự án sử dụng chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước hoặc vốn ngân sách nhà nước khác ngoài phạm vi pháp luật đầu tư công, vì điểm c khoản 1 Điều 17 yêu cầu nhóm này thực hiện các quy định dành cho dự án đầu tư công tại Luật Xây dựng. Khi sử dụng FIDIC, các bên xác định phiên bản, điều kiện riêng và cơ chế Ban Phòng ngừa và Phân xử tranh chấp đã lựa chọn.
Theo điểm a khoản 3 Điều 17 Nghị định số 210/2026/NĐ-CP, các bên thỏa thuận tính ràng buộc của quyết định hoặc khuyến nghị của ban và thủ tục tiếp theo khi một bên phản đối. Ban xử lý tranh chấp theo cơ chế này không phải Hội đồng trọng tài giải quyết vụ việc theo Luật Trọng tài thương mại. Nếu một bên không thực hiện quyết định của ban, bên kia sử dụng thủ tục trọng tài hoặc Tòa án đã thỏa thuận và pháp luật cho phép để yêu cầu giải quyết nghĩa vụ đó; quyết định của ban tự nó không phải phán quyết trọng tài để yêu cầu cơ quan thi hành án cưỡng chế.
Các quy định của Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 và Nghị định số 210/2026/NĐ-CP nêu trong bài được trình bày cho hợp đồng thuộc chế độ pháp luật mới. Theo khoản 7 Điều 95 Luật Xây dựng, hợp đồng ký trước ngày 01/7/2026 tiếp tục thực hiện theo Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 và được áp dụng Luật năm 2025 khi xảy ra bất khả kháng hoặc hoàn cảnh thay đổi cơ bản; việc áp dụng Nghị định số 210 cho hợp đồng đang thực hiện còn tuân theo Điều 33 của Nghị định.
Căn cứ pháp luật
Khoản 5 Điều 86 Luật Xây dựng 135/2025/QH15; Điều 17 Nghị định 210/2026/NĐ-CP.
Khoản 10 Điều 3, Điều 5 và Điều 66 Luật Trọng tài thương mại số 54/2010/QH12.
Khoản 7 Điều 95 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 và Điều 33 Nghị định số 210/2026/NĐ-CP về chuyển tiếp.
Căn cứ phạm vi dự án. Điểm c khoản 1 Điều 17 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15.