Thanh toán và bảo đảm thanh toán

Nhà thầu xử lý thế nào khi chủ đầu tư từ chối nghiệm thu khối lượng phát sinh?

Minh họa hồ sơ hợp đồng xây dựng, bản vẽ và mô hình công trình.

Khi chủ đầu tư từ chối nghiệm thu khối lượng phát sinh, nhà thầu cần đối chiếu lý do từ chối với hồ sơ kỹ thuật, thiết kế, hợp đồng và trình tự nghiệm thu. Để bảo vệ quyền thanh toán, nhà thầu phải chứng minh nguồn gốc phát sinh và chất lượng phần việc đã thực hiện.

Nhà thầu làm rõ lý do từ chối và đối chiếu điều kiện nghiệm thu

Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 và các điều 18, 22, 23, 24 Nghị định số 207/2026/NĐ-CP quy định việc quản lý khối lượng và tổ chức nghiệm thu xây dựng. Điều 28 và Điều 29 Nghị định số 210/2026/NĐ-CP quy định việc thanh toán và hồ sơ thanh toán hợp đồng. Các bên xác định nghĩa vụ thực hiện theo hợp đồng và Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13.

Trước hết, nhà thầu xác định công việc phát sinh từ lệnh thay đổi, bản vẽ điều chỉnh, biên bản họp, yêu cầu xử lý hiện trường hoặc tình huống khẩn cấp nào. Nhà thầu cần chỉ rõ người giao việc, nội dung yêu cầu, thời điểm tiếp nhận và phạm vi thẩm quyền để giải thích căn cứ thực hiện phần việc bổ sung.

Tiếp theo, nhà thầu đối chiếu hồ sơ chất lượng, nhật ký, kết quả thí nghiệm và hồ sơ hoàn công với tiêu chuẩn nghiệm thu. Nếu chủ đầu tư tiếp tục từ chối nghiệm thu khối lượng phát sinh, nhà thầu gửi văn bản đề nghị chủ đầu tư nêu tên hạng mục, tiêu chí kỹ thuật chưa đạt và tài liệu làm căn cứ. Qua đó, các bên xác định phần việc nhà thầu phải sửa chữa hoặc hồ sơ phải bổ sung.

Khi phần việc đáp ứng yêu cầu kỹ thuật mà các bên còn bất đồng về giá, chủ đầu tư và nhà thầu cần ghi nhận kết quả kiểm tra chất lượng trong hồ sơ nghiệm thu, đồng thời ghi nhận phần giá đang tranh chấp trong hồ sơ hợp đồng. Trên cơ sở đó, các bên tiếp tục giải quyết đơn giá và giá trị thanh toán theo cơ chế đã thỏa thuận.

Nhà thầu có cơ sở đề nghị chủ đầu tư tổ chức lại việc nghiệm thu khối lượng phát sinh khi hồ sơ chứng minh nguồn gốc phát sinh và các điều kiện kỹ thuật của phần việc. Đối với yêu cầu thanh toán, nhà thầu tiếp tục chứng minh thẩm quyền giao việc, việc sửa đổi hợp đồng và phương pháp xác định giá.

Tình huống minh họa

Giả sử chủ đầu tư yêu cầu đổi tuyến ống và nhà thầu đã thi công thêm 120 m, nhưng tư vấn giám sát từ chối ký nghiệm thu vì các bên chưa ký phụ lục giá. Nhà thầu nên đề nghị tư vấn ghi nhận kết quả kiểm tra kỹ thuật và chuyển vấn đề giá đến người có thẩm quyền.

Nhà thầu sắp xếp chứng cứ theo phần việc và thời điểm thực hiện

Nhà thầu tập hợp lệnh thay đổi, bản vẽ, nhật ký, hồ sơ nghiệm thu vật liệu, hồ sơ nghiệm thu công việc, ảnh hiện trường, bảng đo bóc khối lượng và hồ sơ giá. Nhà thầu sắp xếp các tài liệu theo phần việc và thời điểm thực hiện.

Nội dung văn bản tham khảo

“Bên nhận thầu đề nghị Bên giao thầu tổ chức nghiệm thu […] [tên công việc] tại […] [vị trí]. Bên nhận thầu đã thực hiện công việc theo […] [văn bản hoặc nội dung chỉ đạo] và gửi kèm […] [danh mục hồ sơ chất lượng]. Bên nhận thầu đề xuất Bên giao thầu xác nhận kết quả nghiệm thu hoặc nêu hạng mục, tiêu chí kỹ thuật chưa đạt cùng tài liệu làm căn cứ trước ngày […] [ngày đề xuất phản hồi].”

Lưu ý về phạm vi áp dụng

Các tình huống trong bài mang tính minh họa và chưa xác định ngày ký của từng hợp đồng. Khi xác định luật áp dụng cho một hợp đồng xây dựng, các bên phải đối chiếu thời điểm giao kết, loại dự án và quy định chuyển tiếp tại Điều 95 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, Điều 33 Nghị định số 210/2026/NĐ-CP.

Văn bản pháp luật tham khảo

Nhà thầu có thể tham khảo yêu cầu về chứng từ và thời hạn trong bài Hồ sơ và thời hạn thanh toán hợp đồng xây dựng.