
Nhà thầu nên lập hồ sơ phát sinh đồng thời với quá trình thực hiện công việc. Việc ghi nhận chỉ đạo, thẩm quyền, khối lượng và giá từ đầu giúp nhà thầu kiểm tra, bổ sung tài liệu ngay trong quá trình thi công và hạn chế khoảng trống chứng cứ khi yêu cầu thanh toán.
Nhà thầu ghi nhận tài liệu theo từng bước thực hiện công việc phát sinh
Nghị định số 207/2026/NĐ-CP quy định về quản lý chất lượng, nghiệm thu và hồ sơ thi công. Điều 29 Nghị định số 210/2026/NĐ-CP quy định hồ sơ thanh toán hợp đồng xây dựng; Điều 13 Luật Giao dịch điện tử số 20/2023/QH15 quy định việc lưu trữ thông điệp dữ liệu. Trên những căn cứ đó, nhà thầu tổ chức hồ sơ phát sinh để chứng minh chỉ đạo, việc thực hiện và giá trị thanh toán.
Nhà thầu nên tổ chức hồ sơ theo sáu bước: tiếp nhận yêu cầu; xác định thẩm quyền; đánh giá ảnh hưởng giá và tiến độ; đề nghị xác nhận trước thi công; ghi nhận khối lượng và chất lượng; lập hồ sơ thanh toán. Người phụ trách dự án phân công cán bộ, ấn định thời hạn xử lý trong phạm vi quản lý của mình và theo dõi kết quả bằng phiếu phát sinh.
Khi nhận chỉ đạo qua điện thoại, cán bộ dự án nên gửi thư điện tử xác nhận người chỉ đạo và nội dung công việc; nếu tiếp nhận bản vẽ điều chỉnh, cán bộ kỹ thuật cần ghi rõ phiên bản và ngày phát hành. Đến bước đo khối lượng, cán bộ phụ trách đánh dấu vị trí trên bản vẽ để người kiểm tra có thể đối chiếu số liệu với hiện trường.
Trước kỳ thanh toán, cán bộ phụ trách tập hợp chỉ đạo, căn cứ thẩm quyền, bản vẽ, thông báo chi phí và tiến độ, biên bản kiểm tra và bảng đo khối lượng. Cán bộ quản lý chi phí đối chiếu hồ sơ với phương pháp định giá và chứng từ thanh toán. Sau khi rà soát, người phụ trách dự án giao cán bộ đang quản lý tài liệu gốc bổ sung ngay những tài liệu còn thiếu.
Qua hồ sơ phát sinh, nhà thầu phải chỉ rõ ai yêu cầu, người đó yêu cầu gì, nhà thầu đã thực hiện bao nhiêu và các bên xác định giá theo phương pháp nào. Việc phân công người quản lý từng tài liệu giúp nhà thầu duy trì chứng cứ từ lúc nhận chỉ đạo đến khi thanh toán.
Tình huống minh họa
Giả sử bản vẽ điều chỉnh làm phát sinh 300 m cáp, nhưng cán bộ quản lý khối lượng và chi phí chưa lập yêu cầu về giá. Người phụ trách dự án cần giao cán bộ này đối chiếu bản vẽ, khối lượng và điều khoản thay đổi để lập đề xuất giá, đồng thời kiểm tra thời hạn thông báo theo hợp đồng.
Nhà thầu liên kết tài liệu bằng mã công việc phát sinh
Nhà thầu lưu chỉ đạo, căn cứ thẩm quyền, phiên bản bản vẽ điều chỉnh, thông báo chi phí, thông báo ảnh hưởng tiến độ, hồ sơ kiểm tra, bảng đo khối lượng, hồ sơ xác định giá và hóa đơn, chứng từ thanh toán. Người quản lý hồ sơ liên kết các tài liệu với mã phát sinh.
Nội dung văn bản tham khảo
“Bên nhận thầu lập Phiếu phát sinh số […] [số phiếu] để ghi nhận yêu cầu từ […] [nguồn yêu cầu]. Ông/Bà […] [người yêu cầu] đưa ra chỉ đạo theo […] [căn cứ thẩm quyền]. Bên nhận thầu dự kiến thực hiện […] [khối lượng], với ảnh hưởng đến giá là […] [giá trị hoặc nội dung ảnh hưởng] và ảnh hưởng đến tiến độ là […] [thời gian hoặc công việc chịu ảnh hưởng]. Bên nhận thầu gửi kèm […] [danh mục hồ sơ].”
Lưu ý về phạm vi áp dụng
Các tình huống trong bài mang tính minh họa và chưa xác định ngày ký của từng hợp đồng. Khi xác định luật áp dụng cho một hợp đồng xây dựng, các bên phải đối chiếu thời điểm giao kết, loại dự án và quy định chuyển tiếp tại Điều 95 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, Điều 33 Nghị định số 210/2026/NĐ-CP.
Văn bản pháp luật tham khảo
Nhà thầu có thể tham khảo yêu cầu về chứng từ và thời hạn trong bài Hồ sơ và thời hạn thanh toán hợp đồng xây dựng.

